Οι ετικέτες τροφίμων είναι σημαντικές για την ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τα προϊόντα που καταναλώνουν, oι επιστημονικές ετικέτες τροφίμων συνήθως περιλαμβάνουν πληροφορίες όπως:

1. Συστατικά: Λίστα όλων των συστατικών που περιέχει το προϊόν, συνήθως καταγεγραμμένα με φθίνουσα σειρά κατά ποσότητα.

2. Διατροφική αξία: Περιλαμβάνει πληροφορίες για τις θερμίδες, τα λιπαρά, τις πρωτεΐνες, τους υδατάνθρακες, τα σάκχαρα, τις φυτικές ίνες, τα μέταλλα και τις βιταμίνες. Αυτή η ενότητα συνήθως αναφέρεται σε μερίδα ή ποσότητα του προϊόντος.

3. Ημερομηνία λήξης: Η ημερομηνία μέχρι την οποία το προϊόν θεωρείται ασφαλές και ποιοτικό για κατανάλωση.

4. «Κατανάλωση κατά προτίμηση πριν από» υποδεικνύει την ημερομηνία έως την οποία τα τρόφιμα διατηρούν όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Τα τρόφιμα μπορούν να καταναλωθούν με ασφάλεια ακόμα και μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία «κατά προτίμηση μέχρι» υπό τον όρο ότι έχουν τηρηθεί οι οδηγίες αποθήκευσης και δεν έχει φθαρεί η συσκευασία, αλλά ενδεχομένως το προϊόν να έχει αρχίσει να χάνει τη γεύση και την υφή του.

Η ημερομηνία «κατά προτίμηση μέχρι» εμφανίζεται σε μια ευρεία ποικιλία τροφίμων, τα οποία είναι διατηρημένα σε ψύξη, κατεψυγμένα, αποξηραμένα (ζυμαρικά, ρύζι), σε κονσέρβα, καθώς και σε άλλα τρόφιμα (φυτικά έλαια, σοκολάτα, κ.λπ.).

5. Προέλευση: Η χώρα ή περιοχή από την οποία προέρχεται το προϊόν ή τα συστατικά του.

6. Οδηγίες αποθήκευσης: Συστάσεις για τον τρόπο αποθήκευσης του προϊόντος, για να διατηρηθεί η ποιότητα του.

7. Ειδικές πληροφορίες: Τυχόν πληροφορίες για αλλεργιογόνα, εάν το προϊόν περιέχει συγκεκριμένα συστατικά που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις.

8. Κατασκευαστής και επαφή: Πληροφορίες για την εταιρεία που κατασκευάζει το προϊόν και τα στοιχεία επικοινωνίας της.

Ανάγνωση ετικέτας

Η σωστή ανάγνωση των ετικετών μπορεί να βοηθήσει τους καταναλωτές να κάνουν πιο υγιεινές επιλογές και να αποφύγουν τυχόν αλλεργίες ή αντιδράσεις σε συστατικά που περιέχονται σε τροφές.

Η σωστή ανάγνωση των ετικετών περιλαμβάνει:

1. Διαβάστε τα Συστατικά:

Τα τρόφιμα πρέπει να έχουν στην ετικέτα μια λίστα με τα συστατικά που περιέχουν. Οι ετικέτες των τροφίμων πρέπει να γράφουν τα συστατικά των προϊόντων με σειρά Βάρους, συστατικό που περιέχεται στη μεγαλύτερη ποσότητα το οποίο αναγράφεται πρώτο. Το συστατικό που περιέχεται στη μικρότερη ποσότητα αναγράφεται πάντα τελευταίο.

Σε περίπτωση που κάποιο τρόφιμο περιέχει ή ενδέχεται να περιέχει έστω και ίχνη συστατικών που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις, τότε είναι υποχρεωτική η αναφορά τους είτε περιγραφικά «περιέχει ίχνη…» είτε με έντονα γράμματα στη λίστα των συστατικών. Επίσης, υποχρεωτική είναι η επισήμανση σε περιπτώσεις προϊόντων που περιέχουν ή παρασκευάζονται από Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ).

2. Ελέγξτε τη Διατροφική Αξία:

• Ενέργεια: Η ενέργεια είναι η πρώτη τιμή στην διατροφική ετικέτα. Εκφράζεται σε κιλοτζάουλ (kj) και χιλιοθερμίδες (kcal) οι χιλιοθερμίδες αναφέρονται ως θερμίδες). Κάποια τρόφιμα είναι υψηλά σε περιεκτικότητα ζάχαρης και λίπους, είναι δηλαδή ενεργειακά πυκνά, που σημαίνει ότι περιέχουν περισσότερες θερμίδες, βάρος προς βάρος (w/w), από άλλα τρόφιμα. Αναλυτικότερα, τα ενεργειακά πυκνά φαγητά περιέχουν περισσότερο από 225-275 kcal ανά 100g.

• Λιπαρά: Η ετικέτα θα αναφέρει τη συνολική ποσότητα λιπαρών ανά μερίδα. Η συνολική ποσότητα λιπαρών περιλαμβάνει όλα τα είδη λιπαρών που περιέχονται στο προϊόν.

Κορεσμένα Λιπαρά: Τα κορεσμένα λιπαρά είναι συνήθως στερεά σε θερμοκρασία δωματίου και προέρχονται κυρίως από ζωικές πηγές (όπως κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα) καθώς και από ορισμένα φυτικά έλαια (όπως το λάδι καρύδας και το φοινικέλαιο).

Trans Λιπαρά: Τα trans λιπαρά δημιουργούνται μέσω της υδρογόνωσης, μια διαδικασία που μετατρέπει τα υγρά φυτικά έλαια σε στερεά. Βρίσκονται συχνά σε επεξεργασμένα τρόφιμα και τηγανητά προϊόντα.

Μονοακόρεστα Λιπαρά : Τα μονοακόρεστα λιπαρά είναι υγρά σε θερμοκρασία δωματίου και προέρχονται κυρίως από ελαιόλαδο, αβοκάντο και ξηρούς καρπούς.

Πολυακόρεστα Λιπαρά: Τα πολυακόρεστα λιπαρά περιλαμβάνουν τα ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Βρίσκονται σε ψάρια, σπόρους, καρύδια και φυτικά έλαια. Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες πρέπει να στοχεύουν για όχι περισσότερα από 70γρ λιπών την ημέρα, από τα οποία 20γρ μπορεί να είναι κορεσμένα, οι άντρες στοχεύουν για λιγότερα από 95γρ λιπών την ημέρα από τα οποία 30γρ μπορούν να είναι κορεσμένα.

• Υδατάνθρακες: Οι υδατάνθρακες αναγράφονται σε γραμμάρια (g).Υπάρχουν δυο κύριοι τύποι: σύνθετοι υδατάνθρακες και σάκχαρα. Στη διατροφική ετικέτα αναγράφονται και οι δύο τύποι υδατανθράκων.Όταν υπάρχουν περισσότεροι σύνθετοι υδατάνθρακες δίνουν μια αργή και σταθερή απελευθέρωση ενέργειας και αποτελούν καλή πηγή διαιτητικών ινών.
• Πρωτεΐνες: Η πρωτεΐνη είναι η δεύτερη τιμή στις ετικέτες τροφίμων και εκφράζεται σε γραμμάρια (g). Πηγές πρωτεΐνης αποτελούν το κρέας, τα πουλερικά, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και τα δημητριακά.
• Βιταμίνες και Μέταλλα: Ελέγξτε τις ποσότητες των βασικών βιταμινών και μετάλλων που περιέχει το προϊόν.Τα βασικά μέταλλα για τον ανθρώπινο οργανισμό είναι: Ασβέστιο, Σίδηρος, Μαγνήσιο, Κάλιο, Ψευδάργυρός και το Ιώδιο, ενώ οι απαραίτητες βιταμίνες περιλαμβάνουν την βιταμίνη Α, βιταμίνη D, βιταμίνη Ε, βιταμίνη Κ και τέλος την βιταμίνη Β.
• Διαιτητικές ίνες: Οι διαιτητικές ίνες είναι ένα σημαντικό συστατικό της διατροφής που συμβάλλει στην καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος και προσφέρει πολλές άλλες υγειονομικές ωφέλειες. Στην ετικέτα τροφίμων, οι διαιτητικές ίνες καταγράφονται συνήθως στην ενότητα της διατροφικής αξίας. Η ετικέτα τροφίμων αναφέρει τη συνολική ποσότητα διαιτητικών ινών ανά μερίδα, συνήθως σε γραμμάρια. Είναι χρήσιμο να συγκρίνετε αυτή την ποσότητα με τις συνιστώμενες ημερήσιες ανάγκες. Η διατροφή υψηλή σε διαιτητικές ίνες να συμβάλλει στην υγεία του πεπτικού σου. Φαγητά με υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες περιέχουν περίπου 6γρ ή περισσότερο ανά 100γρ.
• Αλάτι: Το αλάτι βρίσκεται στη λίστα σε γραμμάρια (g). Η συνιστώμενη ποσότητα αλατιού πρέπει να είναι λιγότερη από 6γρ. (ή 2,4 γρ. νατρίου) την ημέρα.

3. Δείτε την Ημερομηνία Λήξης:

• Ελέγξτε την ημερομηνία λήξης ή τη διάρκεια ζωής του προϊόντος για να βεβαιωθείτε ότι είναι ακόμα φρέσκο και ασφαλές για κατανάλωση.

4. Συγκρίνετε Μερίδες:

• Βεβαιωθείτε ότι συγκρίνετε διατροφικές πληροφορίες με βάση την ίδια ποσότητα ή μερίδα του προϊόντος. Οι μερίδες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν. Ωστόσο,συνήθως η ενδεικτική τιμή σύγκρισης είναι στα 100g και ανά μερίδα προϊόντος.

5. Προσέξτε τις Ειδικές Σημειώσεις:

• Αναζητήστε τυχόν ειδικές σημειώσεις σχετικά με την προέλευση, έχεις συνθήκεςαποθήκευσης ή έχεις ειδικές διατροφικές απαιτήσεις.

6. Εξετάστε την Προέλευση και την Εταιρεία:

• Ελέγξτε την προέλευση του προϊόντος και ποιος είναι ο κατασκευαστής. Αυτό μπορεί να δώσει πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα και την αξιοπιστία του προϊόντος.

Διατροφικοί Ισχυρισμοί ετικετών τροφίμων

Ελεύθερο θερμίδων ή χωρίς θερμίδες: Τα τρόφιμα αυτά έχουν λιγότερο από 5 θερμίδες ανά μερίδα.

Χωρίς λίπος ή ελεύθερα λίπους: («χωρίς προστιθέμενο λίπος» και «μηδενικό λίπος»).Τα τρόφιμα αυτά περιέχουν περίπου 0.5 g λίπους ανά μερίδα.

Ελεύθερα χοληστερόλης ή χωρίς χοληστερόλη: Στα τρόφιμα αυτά υπάρχουν λιγότερα από 2 mg χοληστερόλης, ενώ θα πρέπει έχεις να περιέχουν λιγότερα από 2 g κορεσμένου λίπους ανά μερίδα.

Τρόφιμα φτωχά σε άλατα νατρίου: Ενδείκνυται για δίαιτες φτωχές σε αλάτι. Η κατανάλωση μιας συγκεκριμένης ποσότητας των προϊόντων αυτών έχεις δίνει τη μισή ποσότητα νατρίου απ’ ότι το κανονικό προϊόν.

Ανάλατα ή χωρίς επιπρόσθετο αλάτι: Δεν έχει προστεθεί αλάτι στα τρόφιμα αυτά.

Προϊόντα μειωμένων θερμίδων, λίπους, χοληστερόλης ή νατρίου: Το τρόφιμο έχει τουλάχιστον 25% λιγότερο λίπος, χοληστερόλη, θερμίδες ή νάτριο από το αντίστοιχο κανονικό τρόφιμο.

Προϊόντα διαίτης: Τα προϊόντα αυτά είναι είτε χαμηλής είτε μειωμένης περιεκτικότητας σε θερμίδες ή να προορίζονται για κάποια άλλη ειδική χρήση σε ένα διαιτολόγιο.

Προϊόντα light: Αυτό σημαίνει ότι το τρόφιμο έχει 1/3 λιγότερες θερμίδες ή ½ λιγότερο λίπος ή ½ λιγότερο νάτριο απ’ ότι το κανονικό τρόφιμο. Προσέξτε γιατί ο όρος «light» μπορεί να αναφέρεται στο χρώμα ή στην υφή του τροφίμου.

Υγιεινά τρόφιμα: Τα τρόφιμα αυτά είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε ολικό λίπος και κορεσμένο λίπος. Επιπρόσθετα δεν πρέπει να περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα χοληστερόλης ή νατρίου, απ’ ότι συστήνει ο οργανισμός τροφίμων και φαρμάκων.

Φυσικά τρόφιμα: Ο όρος «φυσικό τρόφιμο» αναφέρεται σε τρόφιμα που είναι ελάχιστα επεξεργασμένα και δεν περιέχουν συνθετικά πρόσθετα, συντηρητικά ή τεχνητά συστατικά. Ωστόσο, ο ορισμός μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και έχεις κανονιστικές αρχές. Το φυσικό δεν έχει καμιά σχέση με το υγιεινό.

Υδρογονωμένα ή μερικώς υδρογονωμένο λίπος. Αυτό σημαίνει ότι το ακόρεστο λίπος έχει γίνει με προσθήκη υδρογόνου πιο κορεσμένο, έτσι ώστε να είναι στερεό σε θερμοκρασία δωματίου.

Συσκευασμένα σε νερό: Οι κονσέρβες τόνου ή σολομού με νερό αντί για λάδι, περιέχουν λιγότερολίπος.

Αλεύρι σίτου (wheat flour): Αυτό αναφέρεται στο άσπρο αλεύρι και όχι στο αλεύρι ολικής αλέσεως.Τα ολικής αλέσεως τρόφιμα είναι καλύτερες επιλογές, γιατί περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες.

Βάρος και ετικέτες τροφίμων

Μικτό Βάρος: Περιλαμβάνει το βάρος του περιεχομένου τροφίμου και το βάρος του περιέκτη.

Καθαρό Βάρος: Προκύπτει από το μικτό βάρος αν αφαιρεθεί το βάρος του περιέκτη. Εκφράζεται κατά περίπτωση:

• Σε μονάδες όγκου για τα υγρά προϊόντα (λίτρα, εκατοστόλιτρα)

• Σε μονάδες μάζας για τα υπόλοιπα προϊόντα (κιλά, γραμμάρια)

Στραγγισμένο Βάρος: Αναφέρεται σε τρόφιμα που περιλαμβάνουν υγρή και στερεή φάση. Αυτό προσδιορίζεται με τη ζύγιση του περιεχομένου, αφού γίνει στράγγιση υγρής φάσεως για ορισμένο χρόνο με τη χρήση κόσκινου συγκεκριμένου διαμετρήματος και ορισμένης διαμέτρου.

Σήμανση “Χωρίς Γλουτένη” στις Ετικέτες Τροφίμων

Για να πάρει κάποιο προϊόν τη πιστοποίηση πως δεν περιέχει γλουτένη, το εν λόγω προϊόν πρέπει να περιέχει λιγότερα από 20 μέρη γλουτένης ανά εκατομμύριο. Δεν υπάρχει κανόνας ότι τα τρόφιμα πρέπει να φέρουν την ένδειξη “χωρίς γλουτένη” και δεν υπάρχει κανένας περιορισμός ως προς τα τρόφιμα που μπορούν να φέρουν την ένδειξη – ακόμη και τρόφιμα που δεν περιέχουν φυσικά γλουτένη, όπως το νερό.

Το σήμα που θα είναι πάνω στην ετικέτα διαφοροποιείται ανάλογα με τον οργανισμό από τον οποίο πήρε τη πιστοποίηση το προϊόν

Σήμανση “Vegan” στις Ετικέτες Τροφίμων:

Αντίστοιχα, όταν το προϊόν είναι κατάλληλο για κατανάλωση από άτομα που ακολουθούν vegan διατροφή, το προϊόν μπορεί να λάβει πιστοποίηση. Τα vegan συστατικά είναι αυτά που προέρχονται αποκλειστικά από φυτικές πηγές και δεν περιέχουν οποιοδήποτε ζωικό προϊόν ή παράγωγο. Στην ετικέτα τροφίμων, η αναγνώριση των vegan συστατικών είναι σημαντική για άτομα που ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή. Η ετικέτα vegan σημαίνει ότι το προϊόν είναι φτιαγμένο με 100% πιστοποιημένα vegan συστατικά.

Σύγκριση διατροφικών πληροφοριών 2 όμοιων υποθετικών προϊόντων δημητριακών

Στον παραπάνω πίνακα παρατηρούμε ότι θερμιδικά τα δύο προϊόντα δημητριακών φαίνονται ίδια, ωστόσο,

οι διαφορές τους είναι πολύ σημαντικές στα μακροθρεπτικά τους συστατικά.

Το προϊόν δημητριακού τύπου 1, είναι σαφώς πολύ καλύτερο από το προϊόν τύπου 2, καθώς περιέχει λιγότερα γραμμάρια σακχάρων, περισσότερα γραμμάρια πρωτεΐνης και πολύ υψηλότερο ποσοστό σε σιτηρά ολικής αλέσεως.

Συμπέρασμα

Είναι σημαντικό και απολύτως απαραίτητο να συμβουλευόμαστε τις ετικέτες των τροφίμων, για να είμαστε πλήρως ενημερωμένοι για την ποιότητα και την¨φύση¨ του προϊόντος που εμπιστευόμαστε να καταναλώσουμε. Όσο περισσότερο εκπαιδευόμαστε να διαβάζουμε και να κατανοούμε σωστά τις διατροφικές ετικέτες, τόσα μεγαλύτερα θα είναι τα οφέλη που θα παρέχουμε στον οργανισμό μας και στο σώμα μας.